Sevilen birinin ciddi ruhsal hastalığı olduğunda nasıl başa çıkılır?

akıl hastalığı

Ruhsal hastalıklar aile ve arkadaşları nasıl etkiler?

Şizofreni, bipolar bozukluk, panik bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk ve major depresyon gibi ciddi ruhsal hastalıkların tanısını almak zordur. Sevdiğiniz birinin bu hastalıklardan birini deneyimliyor olması da zordur. Bir kişi ciddi ruhsal hastalık yaşadığında ailesinin tamamı etkilenir. 

Duygusal Yükselme

Ciddi ruhsal hastalıkların sıklıkla biyolojik bileşeni vardır. Bu hastalıklar kötü ebeveynliğin sonucu değildir ve muhtemelen bir arkadaş ya da aileden biri olarak sizin daha farklı bir şeyler yapmanızla da önlenemezdi. Hala, tanı sonrasında güçlü duygular aralığında ve sıklıkla hoş olmayan duygular hissetmek normaldir. Davranışlarının anlaşılması ve bunlarla baş etmesi zor bir aile üyesinden utanmak veya incinmek veya mahcup hissetmek anormal değildir. Çoğu insan bu durumlara ve hatta tanı alan kişiye öfke duyabilir. Ve ayrıca mantıklı olmasa da ebeveynler sıklıkla bir derece kendini suçlar. Utanma ve öfke duyguları ayrıca suçluluk duygusu ile el ele gidebilir. Keder de ayrıca yaygındır.

Ciddi ruhsal hastalık tanısı almış birinin ebeveyni iseniz

Özellikle ebeveynler, çocukları ciddi ruhsal hastalık geliştirdiğinde geleceğe dair umutlarını veya beklentilerini yeniden ayarlamak zorunda. Süreçte, gelecekte çocuğunuza ne olacağına dair kederlenebilirsiniz. Bu duygular, zor olsa da tamamen normaldir.

Ruhsal hastalığı olan sevdiğin birini önemserken kendi sağlığını korumakta önemlidir, ayrıca diğer aile üyeleri ile, eşiniz veya partneriniz dahil, ilişkileri muhafaza etmekte önemlidir.

Eğer ciddi ruhsal hastalığı olan çocuğunuz (ister küçük olsun ister yetişkin) varsa diğer çocuklarınıza daha az ilgi gösterirken kendinizi bulabilirsiniz. Sağlıklı kardeşler almaları beklenen ekstra sorumluluklar karşısında endişe ve hüsran hissedebilirler. Düzenli olarak diğer çocuklarınızla da biraz bire bir zaman geçirmeye çalışın. Onların yardımlarını ne kadar takdir ettiğinizi onlara söyleyin. Açık, dürüst iletişim tüm aile üyeleri için çok önemlidir. Örneğin, hem hasta hem de sağlıklı çocuklarınıza ailedeki değişimler hakkında nasıl hissettiklerini sormaktan çekinmeyin. Açık iletişim kanalını muhafaza etmek  hem yeni tanı alındığında hem de ileride işlerin daha sorunsuz gitmesine yardımcı olur. 

Ciddi ruhsal hastalık tanısı alan kişinin eşi iseniz

İlişkiler harika olabilir ama en iyi koşullar altında da zorlayıcı olabilir. Eşlerden birinin ciddi ruhsal hastalığı varsa, durum daha da karmaşık hale gelebilir. Çoğu zaman, kısa süreli de olsa eşlerden biri, tanısı konmuş bir bozukluk olmadan, daha fazla sorumluluk üstlenebilir. Eşine neler olduğuna zaten üzülen biri için, ev işlerine veya çocukların bakımına daha fazla zaman harcıyor olmak özellikle zor olabilmektedir. 

Çift için önemli olan çoğu ciddi akıl hastalığı tanısı almış kişinin zamanla geliştiğini bilmek ve eşin tutum ve davranışlarının iyileşmeye önemli katkı sağlayabileceğini akılda tutmak lazım. Ciddi akıl hastalığı olan eşe dair beklentileri gerçek tutarken, kabullenici ve olumlu tutum geliştirmeninde faydası olur. Ciddi akıl hastalıklarına özgü aile terapisine katılmak işe yarayabilir.

Destek Bulmak

Ciddi akıl hastalığı olan sevdiğiniz kişiye dair duygu ve streslerini düzelttikçe, kendinize destek kaynağı bulmak önemlidir. Çoğunlukla en iyi destek sizin yaşadıklarınızı yaşayanlardan gelir. Sizinle benzer zorluklar yaşayanlar ile tanışmak için aile destek grubuna katılmayı bir göz önünde bulundurun. Böyle gruplar bulmak için hastanelere, ruh sağlığı merkezlerine başvurabilirsiniz. Sevdiğiniz ile eğitim ve tedavi seanslarına katılabileceğiniz aile programlarına dahil olmak fayda sağlar.

Çoğu kendilerininde bir akrabasında ruhsal hastalık olan eğitimli eğitimciler tarafından yönetilen aileye yönelik programlar, nasıl baş edebileceklerini öğrenmeleri için ailelere yardımcı olabilir.

Ayrıca, araştırmalar aile yönelimli programların birçok ciddi ruhsal hastalığı olan kişinin iyi oluşuna katkı sağladığını göstermektedir.

Sevdiğiniz birinin hasta olduğunu fark ettiğinizde, çoğunlukla başka şeylere dikkatinizi vermek zordur. Kendi ihtiyaçlarınızla ilgilenmek de önemlidir. Sağlıklı öğünler yemeye, daha fazla egzersiz yapmaya ve yeteri kadar uyumaya çalışın. Keyif aldığınız şeyleri yapmak stres seviyenizi kontrol altında tutmanıza yardımcı olur. Kendi fiziksel ve ruhsal sağlığınızı korursanız sevdiğiniz kişiye daha iyi destek olabilirsiniz.

Ciddi ruhsal hastalıklarda çoğunlukla duygusal zorluklar gibi lojistik zorluklarda vardır. Aile üyeniz bir süre en azından geçici bir süre çalışmayabilir. Sevdiklerinize uygun fiyatlı ev bulması için, randevularına ve randevularından güvenli şekilde gidip gelmesi veya ilaçların ödemesi veya alınması için yardım etmeniz gerekebilir. Yakınınızın doktoruna ve ruh sağlığı uzmanlarına yaşadığınız toplumda bu tip günlük aktivitelerde yardımcı olabilecek bir sosyal hizmet sağlanır sağlanmadığını sorabilirsiniz. Eğer mümkünse, diğer arkadaşlar ve aile üyelerine sorumluluklarınızı kolaylaştırmaya yardımcı olmaları için ulaşın. Eğer izin verirseniz, bir el uzattıklarında onların ne kadar sevindiklerine şaşırabilirsiniz.

Aileden birinin ciddi bir ruhsal hastalık tanısı almasının aile dinamiklerini değiştirmesi normaldir. Değişiklikleri kabullenmek ve yeni rutin oluşturmak muhtemelen biraz zaman alacaktır. Ciddi ruhsal hastalıkları olan insanlar ve siz de  zengin ve dolu hayatlar yaşabilirsiniz bunu akılda tutmak size yardımcı olacaktır. 

Shirley M. Glynn, PhD, Karen Kangas, EdD, ve Susan Pickett, PhD, katkılarıyla hazırlanan How to cope when a loved one has a serious mental illness adlı makale Psikolog Huriye Çevik tarafından türkçeye çevirilmiştir. 

Orijinal metin: https://www.apa.org/helpcenter/serious-mental-illness

Hakkında

Huriye Çevik 1989 yılında İstanbul’da doğdu. Fevziye Mektepleri Vakfı Özel Işık Lisesi’nden 2007 yılında mezun oldu ve İstanbul Bilgi Üniversitesi İşletme Bölümünü %100 burslu olarak kazandı. Psikoloji bölümü ile çift ana dal yaptı. İşletme bölümünü birinci olarak... devamını oku

İletişim Bilgilerimiz
  • Adres:Şenlikköy Mahallesi Derya Sokak No:20 Daire 7 Florya / Bakırköy
  • Tel:0212 573 87 19
  • Gsm:0534 820 35 95
  • bilgi@huriyecevik.com.tr
Sosyal Medya
Call Now Button