Aşırı kontrolcü müsünüz?

floryapsikolog

Başkalarını kontrol etmek kendinizi sakinleştirmenin otomatik bir yolu olabilir mi?

Kaygı vurduğunda, beynimiz kendini çoğu zaman otomatik pilot bağlar. Kendimizi ve etraftakileri sakinleştirecek en hızlı yolu buluruz. Birçok kişi için en hızlı yöntem aile, arkadaşlar, meslektaşlar ve hatta yabancılar için fazla sorumluluk almaktır. 

Başkaları için çok şey yapmak kaygı ve gerginliği azaltmada etkili bir yöntem olabilir, ama kendinizi ve diğer kişinin daha sorumlu bir insan olmasına mani olur. Bazı zamanlarda sevdiğiniz birine verilebilecek en iyi hediye geri adım atmak ve onların kendileri için bir şey yapmasına müsaade etmektir. Bana inanmıyorsanız,  eşiniz hiçbir zaman size bulaşık makinesini nasıl dolduracağınızı anlatmamıştır ya da anneniz arka koltuktan arabanızı kullanmaya yeltenmemiştir.

Başkaları için çok şey yapmak anlaşılması basit bir kavram ama gerçekleşirken fark etmek ve engel olmak ise zor. Aşağıdaki davranış listesi sizin kendi kaygınız için değil, başkalarının sorumluluklarını aldığınızın göstergesi olabilir. Kaç tane davranışı kendinizde fark ediyorsunuz?

  • Eşinizin belli bir saatte kalkması/ yatmasından emin olmaya çalışmak.
  • Diğerlerini sakinleştirmek için mesajlarda ya da maillerde “üzülme” gibi tabirler kullanmak.
  • Eşiniz ya da çocuğunuzun kendileri için onların belirlemediği hedefler belirlemek.
  • Kaygılandıklarında insanların cümlelerini bitirmek.
  • Aile üyelerine nasıl daha sağlıklı beslenebilecekleri konusunda dersler vermek.
  • Sıkıntılı bir durumda olan arkadaşınıza o istemeden tavsiye vermek.
  • Arkadaş grupları için hep restoranı seçmek.
  • Yemek yapmaya gönüllü olduğunda bir aile üyesine nasıl yemek yapabileceği konusunda ders vermek.
  • İnsanlara seyahatleri için acele etmeleri ve rezervasyon yapmalarını hatırlatmak.
  • Çocuğunuzun kendi yapabileceği bir şeyi daha az ortalık karışsın diye onun yerine yapmak.
  • Başkası için kendi yapabileceği bir şeyi daha az zaman alsın diye yapmak.
  • İş yerinde işleri başkalarına öğretmek can sıkıcı olduğu için kendi üstüne almak.
  • Randevularını unuttuğu için partnerinin takvimini aklında tutmak.
  • İnsanlar toplantıların zamanını değiştirmeye ihtiyaç duyduklarında fazlasıyla uysal olmak.
  • Başkalarını kaygılandırmamak için önemli bilgileri paylaşmamak.
  • İnsanlara internette nasıl düşünmeleri ya da nasıl davranmaları gerektiğini söylemek.
  • Birine ilacının almasını hatırlatmak. 
  • Birine ne sipariş vermesi gerektiğini söylemek.
  • Kendi bakabilecek biri için bilgi araştırmak.
  • Birinin batıracağını bilip alternatif gizli bir plan oluşturmak.
  • Eş ya da partnerine ailesini aramasını hatırlatmak.
  • Daha iyi yapabileceğinden aile geleneklerini üzerine almak.
  • Yetişkin ebeveynine buluşma tavsiyesi vermek.
  • Bir iş toplantısında kendisi oradayken başka birinin fikrini açıklamak.
  • Kendilerinin iletişime geçebilecekleri kişilerle ilgili arkadaşlarınızı ya da ailenizi güncellemek.
  • Kendisi istemeden başkasının tabağına daha çok yemek koymak.
  • Çok fazla tüketmesin diye birinden alkol ve yiyecek saklamak.
  • Sizin gibi yapmayacağınızı düşündüğünüzden meslektaşınızın görevlerini devralmak.
  • Kendi yollarını bulabilecek olan birilerine talimatlar vermek.
  • Tavsiye ettiğiniz bir kendine yardım kitabını birine hediye almak.
  • Kendileri yapabileceklerini ilettikleri halde başkaları için bir şeyler yapmak.
  • Kendisi bildiği halde bir çalışana yaklaşan randevuyu hatırlatmak.
  • Kendisi iletişime geçebilecek biri adına doktoruyla konuşmak.
  • Yetişkin ebeveyn için kendileri yapabilecekleri kararları onun adına almak.
  • Kendileri istemeden aile üyelerinin istekleri için zihinlerini okumak. 
  • Şoföre dur, hızlan veya dön demek.
  • Bir projeyi almayı kabul eden birini devamlı olarak kontrol etmek.
  • Sonunda canını sıkacağını bileceği halde başkası için bir şeyler yapmak.
  • Kendileri kolaylıkla çözebilecek birine bir iş için yönergeler bırakmak.
  • Sıkıldığınızda, kaygılı hissettiğinizde ya da stresli olduğunuzda başkaları için olan işleri hızlıca tamamlamak.
  • Sıkıldığından şikayet edeceğini bildiğiniz birinin gününü planlamak.
  • Sohbetlerdeki boşlukları ve garip duraksamaları doldurmak için çok konuşmak.
  • Daha önce istenmemiş tavsiyelerinizi takip etmek için insanları rahatsız etmek.
  • Kendi düşüncenizin doğru olduğu konusunda başkalarını ikna etmek.
  • Başka birini sakinleştirmek için bir şeyin ödemesini otomatik yapmak.
  • Bir arada yavaş ilerleyen grup projesini üzerine devralmak.
  • Çocuğunuzu başarısızlıkla sonuçlanabileceğini düşündüğünüz deneyimlerden uzaklaştırmak.
  • Başka insanların sıkıntıları için endişelenmek.
  • Bir projenin en zorlayıcı parçasını almada çoğunlukla gönüllü olmak.
  • Başka aklınıza neler geliyor?

Bu davranışların büyük çoğunluğu oldukça zararsız görünüyor. Halbuki, stresi yönetmede otomatik bir yöntem haline geldiğinde, sevdiklerimizi daha yetenekli insanlar haline gelmelerini ve kendi kapasitelerini kullanmalarını engelliyoruz. Ve kendimizi yük almadan/devralmadan sakinleşmeyi öğrenmekten koruyoruz.

Hepimizin aile üyeleri, arkadaşları ve meslektaşları eğer herkesi sakinleştireceğini bilirlerse bizim bir şeyleri devralmamıza seve seve müsaade ederler. Çok yük alma ve az yük almanın dinamiği karşılıklı işler yani iki kişide bir rolü oynar. Öyle oynanan bir dinamiğin bir evlilik, arkadaşlık ya da bir ailede çoklu nesiller arası ilişkide maliyeti ne olur? 

Çoklu yük almayı durdurmak için yapabileceğiniz birkaç şey var:

  • Önemli ilişkilerinizde davranışlarınızı gözlemlemek.
  • Aslında nasıl davranabileceğinize karar vermek.
  • Başkalarının kendi sorumluluklarını almalarına sizi rahatsız etse de müsaade etmek.
  • Önemli ilişkilerinizde böyle rahatsız edici durumlara girme fırsatlarını gözlemek.

Güzel bir günde, kızınız şeftaliyi yerken ortalığı mahvetse de yerinizde oturmaya devam etmek. Veya bir grup acemi insan işleri kendi bildikleri biçimde yaparken kendi işinize odaklanmak. İyi bir günde tam başkalarını sakinleştirmeye çalışma cümlesi ağzınızdan çıkmak üzereyken kendinizi sakinleştirmek. Çoğu zaman, otomatik pilotunuz sizin kendiniz için en iyisini yapma fırsatınızı elinizden almaya çalışabilir. Elinizden gelebilecek olan dikkatinizi verip kendinize kim olmak istediğinizi hatırlatmak ve tekrar denemek.

Başkaları için çok şey yapmaya, aşırı fedakarlığa başladığınızda kendinize şu soruları sorabilirsiniz:

  1. Benim başkalarının kaygılarına hassasiyetim beni ne zaman “faydalı” yapacak?
  2. Nasıl hem başkaları için daha az sorumluluk alıp hem de kendim için daha çok sorumluluk alabilirim?
  3. Kendi otomatik pilotumu kapatıp diğer insanların kendilerini yönetmelerine müsaade etmenin olası ne gibi fırsatları olabilir?

17 Ekim 2019 tarihinde Kathleen Smith tarafından kaleme alınan ‘Are You an Overfunctioner?’ adlı yazı Psikolog Huriye Çevik tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir.

  • https://www.psychologytoday.com/us/blog/everything-isnt-terrible/201910/are-you-overfunctioner
Hakkında

Huriye Çevik 1989 yılında İstanbul’da doğdu. Fevziye Mektepleri Vakfı Özel Işık Lisesi’nden 2007 yılında mezun oldu ve İstanbul Bilgi Üniversitesi İşletme Bölümünü %100 burslu olarak kazandı. Psikoloji bölümü ile çift ana dal yaptı. İşletme bölümünü birinci olarak... devamını oku

İletişim Bilgilerimiz
  • Adres:Şenlikköy Mahallesi Derya Sokak No:20 Daire 7 Florya / Bakırköy
  • Tel:0212 573 87 19
  • Gsm:0534 820 35 95
  • bilgi@huriyecevik.com.tr
Sosyal Medya
Call Now Button